TÊN MIỀN (DOMAIN NAME)

Khái niệm về tên miền

Theo định nghĩa của RFC 1034 được cập nhật bằng RFC 1123: “Tên miền được tạo thành từ các nhãn không rỗng phân cách nhau bằng dấu chấm; những nhãn này giới hạn ở các chứ cái ASCII từ a đến z, chữ số từ 0 đến 9 và dấu gạch ngang, kèm theo giới hạn về chiều dài tên và vị trí dấu gạch ngang”.

Định nghĩa này được khái quát theo hướng yếu tố mang tính kỹ thuật nhiều hơn là thể hiện bản chất và vai trò của tên miền.

Theo thông tư 24/2015/TT-BTTTT quy định về quản lý và sử dụng tài nguyên Internet: “Tên miền là tên được sử dụng để định danh địa chỉ Internet của máy chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bằng dấu chấm “.”. Tên miền bao gồm:

a) Tên miền dùng các kí tự dựa trên cơ sở bảng mã ASCII, sau đây gọi là tên miền mã ASCII;

b) Tên miền dùng bảng chữ cái dựa trên cơ sở ngôn ngữ truyền thống của từng quốc gia, sau đây gọi là tên miền đa ngữ (IDN)”.

Định nghĩa trên tuy có đi vào chi tiết hơn về vai trò, yếu tố kỹ thuật và phân loại tên miền theo ký tự nhưng cũng không phản ánh hết bản chất của tên miền.

Bản chất của tên miền không chỉ là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet, là địa chỉ định danh của máy chủ mà còn là công cụ đắc lực phục vụ nhu cầu kinh doanh, quảng cáo, thương mại của doanh nghiệp, cá nhân.

Cấu tạo của tên miền

Tên miền gồm nhiều thành phần cấu tạo. Từng phần của tên miền được phân cách nhau bằng dấu chấm (.) và cấu trúc tên miền phải có tối thiểu là hai cấp.

Ví dụ: new.zing.vn: new là tên máy chủ Website; zing là tên miền cấp hai và vn là tên miền cao cấp nhất.

Tên miền cao cấp nhất thường phân loại theo tên miền quốc gia như: “.vn”; “.uk”;”.us”,…

Hoặc tên miền dùng chung: “.com”; “.net”; “.info”,…

Khi nào tên miền được xem là trùng với tên miền khác

Một trong những đặc điểm của tên miền là tên miền mang tính duy nhất trên mạng internet, do đó, khi một tên miền đã được đăng ký và sử dụng bởi một chủ thể nào đó thì không ai có thể sử dụng tên miền đó trên mạng internet lần nào nữa. Tính duy nhất của tên miền được xét trên tổng thể các yếu tố của tên miền, tên miền bị coi là trùng nếu giống nhau ở tất cả các cấp.

Ví dụ: Tên miền abc.org.vn khi so sánh với tên miền abc.com.vn thì vẫn chưa được xem là trùng nhau mặc dù tên máy chủ giống nhau hoặc cho dù hai chủ thể đăng ký hai tên miền này cùng hoạt động trên cùng lĩnh vực.

Thực trạng sử dụng tên miền

Do tên miền khi được đăng ký sẽ có hiệu lực tên toàn thế giới và mang bản chất duy nhất, do đó, việc đăng ký tên miền, tên miền vây quanh cần được các chủ thể cân nhắc sớm để tránh trường hợp “mất bò mới lo làm chuồng”. Thực tế hiện nay, có nhiều tình trạng lợi dụng việc đăng ký và sử dụng tên miền để trục lợi như:

  • Một số chủ thể tiến hành đăng ký trước các tên miền mà họ dự đoán rằng trong tương lai chủ thể khác có khả năng sẽ đăng ký. Và một khi đối tượng này đăng ký, chủ thể kia sẽ bán lại tên miền nhằm mục đích thu lợi;
  • Hoặc chủ thể kinh doanh đăng ký trước tên miền của đối thủ cạnh tranh mà theo dự đoán của họ rằng trong tương lại đối thủ cạnh tranh sẽ đăng ký. Khi có đối tượng cần đăng ký, chủ thể kinh doanh này sẽ bán lại nhằm mục đích thu lợi.

Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến sử dụng tên miền

Thông tư 14/2016/TTLT-BTTTT quy định về hành vi sử dụng tên miền .vn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khi đáp ứng đầy đủ các nội dung:

  • Tên miền “.vn” trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ mà chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại hoặc chỉ dẫn địa lý là người có quyền hoặc lợi ích hợp pháp.
  • Chủ thể sử dụng tên miền “.vn” không có quyền và lợi ích hợp pháp đối với nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ.
  • Nội dung trang thông tin điện tử đi kèm theo tên miền “.vn” có chứa các thông tin quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, chào bán hàng hóa, dịch vụ trùng, tương tự hoặc có liên quan, làm thiệt hại đến uy tín, danh tiếng hoặc vật chất đối với chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý; hoặc chứa các thông tin bôi nhọ, nói xấu sản phẩm, hàng hóa; dịch vụ tương ứng của chủ sở hữu nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý.

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam chưa có quy định về hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ dung liên quan đến tên miền, tuy nhiên, việc sử dụng tên miền không hợp pháp được xem là hành vi cạnh tranh không lành mạnh (Điểm d Khoản 1 Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2009):

Các hành vi sau đây bị coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh: Đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng nhằm mục đích chiếm giữ tên miền, lợi dụng hoặc làm thiệt hại đến uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý tương ứng”.